Hỏi Đáp Về Bệnh Trâu Bò (Phần 7)

HỎI ĐÁP VỀ BỆNH TRÂU BÒ (Phần 7)

31.  Bò của tôi cho 20 lít sữa/ ngày, bò ăn uống kém dần, gầy, sau đó có biểu hiện hung dữ, điên loạn rồi ngã quỵ, đó là bệnh gì?

     Đây có thể là nguyên nhân của bệnh keton. Bò bị bệnh này thì trong hơi thở, mồ hôi và sữa có mùi tương tự mùi của nước rửa móng tay của phụ nữ sau khi sơn móng tay (mùi acetone). Nguyên nhân do nuôi dưỡng kém, thiếu năng lượng trong khẩu phần cho nên bắt buộc cơ thể phải huy động mỡ tích lũy của cơ thể để cung cấp năng lượng kịp thời cho cơ thể. Trong quá trình phân hủy mỡ nói trên sẽ tạo ra các sản phẩm acid trung gian. Các acid này thấm vào máu làm cho máu bị toan (acid) kích thích trung ương thần làm cho bò điên loạn, sau đó hôn mê dần do tế bào não bị tê liệt. Mùi mà bà con nói trên là mùi ceton nên gọi là bệnh ceton huyết (còn gọi là ketosis hoặc acidosis.)

Hướng xử lý:

- Truyền tĩnh mạch dung dịch Glucoza ưu trương (10%) với liều 3-5 lít cho một con một ngày trong thời gian 3 ngày liền. Kết hợp chích Dexamethazone: 5-10ml/con/ngày.

- Trường hợp bò có triệu chứng thần kinh thì nên sử dụng thuốc an thần như  Komisirastrem, Seduxen.

- Cho bò ăn những thức ăn dễ tiêu, chứa nhiều năng lượng  như đường mía, rỉ mật...

Biện pháp phòng bệnh:

Cho bò ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, đặc biệt là 6 tuần đầu sau khi sanh. Đối với bò có năng suất sữa cao ngoài thức ăn tinh (cám hỗn hợp) chúng ta cần phải bổ sung thêm đường mía hoặc rỉ mật để nâng cao giá trị năng lượng trong khẩu phần.

 32.  Bò có biểu hiện các khớp gối hoặc khớp bàn chân sưng to, đi lại khó khăn. Nguyên nhân vì sao, hướng xử lý?

      Đó là biểu hiện của bệnh viêm khớp có thể do nhiễm trùng hoặc có thể do trượt ngã. Nếu nhiễm trùng thì bò bị sưng khớp to nhưng sờ nắm thì bò ít có biểu hiện đau. Ngược lại do trượt ngã làm giãn dây chằng khớp thì bị sưng to, sờ vào ta cảm nhận thấy bò có phản ứng  đau đớn rõ rệt.

Điều trị:

Nếu do nhiễm trùng: Sử dụng kháng sinh nhóm Macrolide hoặc Qiunolone tiêm bắp, kết hợp thuốc kháng viêm (Dexamethazone) tiêm vào ổ  khớp.

Nếu do trượt ngã: Chúng ta có thể tiêm Dexamethazone, kết hợp cố định khớp bị viêm. Có thể dùng lá Đại tướng quân hơ nóng rồi bó vòng quanh khớp bị đau.

 33.  Bò bị nứt móng rồi sau đó bị qùe thì cách xử lý như thế nào?

      Thường những bò lớn tuổi phần sừng của móng chân mọc không đều. Phần mọc dài sẽ tiếp xúc với mặt đất và chịu sức nặng của cơ thể nhiều hơn. Nếu bò nuôi nhốt trên nền xi măng, ít được vận động ngoài bãi chăn trường hợp trên dễ dẫn đến tình trạng nứt móng rồi kế phát nhiễm khuẩn làm cho móng bị sưng và đau. Trường hợp nặng có thể phải loại thải.

Chúng ta có thể điều trị như sau: Cố định chân bị nứt móng, dùng nước rữa sạch, sau đó dùng nước oxy gìa để làm sạch vết thương. Cuối cùng bôi kháng sinh vào, nếu vết nứt sâu thì sau khi bôi thuốc chúng ta dùng vaselin bôi phủ bên ngoài (trám vết nứt). Sau đó dùng vải trùm toàn bộ móng bị nứt và bó lại. Ngày làm một lần cho đến khi khỏi bệnh. Trong trường hợp nhiễm khuẩn nặng, bò có biểu hiện triệu chứng toàn thân như sốt, bỏ ăn thì chúng ta cần phải điều trị toàn thân bằng kháng sinh.

Lưu ý:

·        Trước khi bôi thuốc chúng dùng dao sắc gọt những phần nứt của móng.

·        Cho bò đứng ngoài chuồng, trên nền đất sạch sẽ có thể có lót rơm.

·        Thời gian điều trị phụ thuộc vào công tác chăm sóc hộ lý trong quá trình điều trị, tình trạng vết nứt. Có những trường hợp thời gian điều trị có thể kéo dài khoảng 1 tháng.

Phòng bệnh nứt móng:

·        Cho bò vận động nhiều trên nền đất. Khi làm chuồng bằng nền xi măng thì nên thiết kế ngăn cho bò nằm. Dùng cát hoặc mùn cưa đổ vào khu dành cho bò nằm nhằm làm giảm bớt thời gian bò phải đứng trên nền xi măng cứng.

·        Định kỳ hằng năm nên gọt móng cho bò.

 34.  Bò bị ngộ độc do ăn quá nhiều urea thì sử lý như thế nào?

       Cho bò ăn ure với mục đích là cung cấp nhóm nitơ phi protein cho hệ vi sinh vật dạ cỏ. Khi ure vào dạ cỏ sẽ bị thủy phân và giải phóng ra NH3, vi sinh vật sử dụng NH3 để tổng hợp nên protein vi sinh vật nhờ thế hệ vi sinh vật phát triển mạnh giúp cho quá trình tiêu hóa chất xơ trong thức ăn tốt hơn. Đồng thời khi xác vi sinh vật trôi xuống dạ múi khế và ruột non thì chúng sẽ được tiêu hóa và cung cấp nguồn protein cho bò. Tuy nhiên, khi bò ăn nhiều urea và hệ vi sinh vật dạ không sử dụng hết thì lượng NH3 sẽ thấm vào máu gây nên ngộ độc cho bò.

Để tránh ngộ độc cho bò người ta cho bò ăn urea thông qua việc ủ rơm với urea hoặc bánh dinh dưỡng và tập cho bò ăn một cách từ từ. Khi bò ăn quen thì bò có thể ăn được khoảng 80-100g urea ( cho 1 con/ngày).

Lưu ý:

- Không được hòa urea vào nước cho bò uống trực tiếp

- Nếu đã sử dụng những sản phẩm có bổ sung urea thì phải sử dụng thường xuyên. Nếu ngưng cho ăn một thời gian, muốn cho bò ăn lại phải cho ăn một cách từ từ với lượng 20-25g/con/ngày và tăng dần đến mức 80-100g/con/ngày sau 6-7 ngày và giữ ổn định ở mức đó trong suốt thời gian còn lại.

Khi bò bị ngộ độc thì cần phải tiến hành truyền tĩnh mạch dung dịch nước sinh lý ngọt, kết hợp với chích tĩnh mạch dung dịch sulfat magie 2% với liều 200ml/con. Ngoài ra chúng ta cần phải cho bò uống nhiều nước và sử dụng thêm những loại thuốc lợi tiểu giúp cho bò đẩy nhanh quá trình thải ure ra ngoài. Trong trường hợp phát hiện muộn, điều trị không kịp thời thì phần lớn là gây tử vong cho bò.

 35.  Nhiều khi bò ăn cỏ tự nhiên thì có biểu hiện chảy nhiều nước bọt ra từ miệng như bọt xà phòng, mắt đỏ ngầu lên, run rẫy các cơ, đi đứng xiêu vẹo. Nguyên nhân tại sao và cách xử lý?

Với những triệu chứng xảy ra cấp thời như trên sau khi cho bò ăn cỏ tự nhiên có thể là bò bị ngộ độc hóa chất. Như bà con đã biết, hiện nay do nhu cầu bảo vệ cây trồng và mùa màng nên người ta đã sử dụng nhiều hoá chất rất độc để để diệt côn trùng một cách tường xuyên và rộng rãi như Wofatox, Bardaur... hoặc thuốc diệt chuột hay chất thải từ những nhà máy công nghiệp như các muối kim loại nặng, các axít hoặc chất kiềm.

Khi bò ăn phải những loại thức ăn bị nhiễm những hóa chất trên có thể bị nhiễm độc cấp diễn hoặc trường diễm tuỳ vào hàm lượng và độc tính của hóa chất.

Ở trường hợp nhiễm độc cấp diễn (xảy ra ngay sau khi bò ăn thức ăn có nhiễm hóa chất), chất độc tác động mạnh  gây ra trạng thái nhiễm độc toàn thân trong thời gian rất ngắn từ một vài giờ đến một ngày. Phần lớn các chất độc gây nên các biến đổi bệnh lý như sau:

Tác động lên hệ thần kinh gây hưng phấn làm cho bò có thể chạy nhảy lung tung, đi xiêu vẹo, co các cơ vân. Chất độc còn tác đến đến trung khu hô hấp, tuần hoàn gây thở nhanh tim đập nhanh và cuối cùng loạn nhịp và ngưng hô hấp, gia súc chết.

Tác động lên hệ tiêu hóa gây ra hiện tượng chảy nước dãi liên tục từ miệng, mũi. Bò có hiện tượng tiêu chảy và có thể xuất huyết ruột.

Ở thể nhiễm độc trường diễn, bò tiếp nhận chất độc một lượng ít nhưng trong một thời gian dài. Chất độc tích lũy trong cơ thể làm biến đổi bệnh lý một cách chậm chạp và không phát hiện được. Nguy hiểm hơn là chất độc có thể bài thải qua sữa, người có thể bị ngộ độc do uống phải sữa này.

Cách xử lý: Khi gặp trường hợp trên chúng ta có thể điều trị theo hướng sau:

- Tiêm Atropin với liều 5ml/100kg thể trọng mỗi ngày. Đồng thời tiêm thêm long não nước hay Cafein để trợ tim mạch cho bò, cho uống Seduxen liều 1mg/20-30kg thể trọng.

- Truyền dịch theo đường tĩnh mạch để tăng khả năng giải độc cho bò.

-         Tiêm vitamin K để hạn chế xuất huyết ruột và dùng kháng sinh đường ruột để chống nhiễm khuẩn kế phát